სოფიო ჩერქეზიშვილი - ბიოგრაფია და შემოქმედებითი ხედვა / Sophia Cherkezishvili - Biography and Artistic Vision

სოფიო ჩერქეზიშვილი დაიბადა 1971 წელს. 1990 წელს დაამთავრა თბილისის იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელი, ხოლო 1994 წელს - თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. იგი ერთ-ერთი პირველი ქართველი ხელოვანთაგანი იყო, ვინც საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ სასწავლებლად დასავლეთში გაემგზავრა. 1994–1998 წლებში სწავლობდა გერიტ რიტფელდის აკადემიაში (ამსტერდამი, ნიდერლანდები), სადაც ჩამოყალიბდა მისი პროფესიული და კონცეპტუალური მხატვრული ხედვის მნიშვნელოვანი საფუძვლები.

საქართველოში დაბრუნების შემდეგ სოფიო ჩერქეზიშვილი აქტიურად ჩაერთო ქვეყნის თანამედროვე ხელოვნების პროცესში და პარალელურად განაგრძო პედაგოგიური საქმიანობა. იგი ასწავლიდა იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში (1999–2006), მოგვიანებით კი - თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე (2010–2018). 2006 წლიდან დღემდე იგი არის GIPA-ის აუდიო-ვიზუალური და მედიახელოვნების პროფესორი.

2000 წლიდან სოფიო ჩერქეზიშვილი აქტიურად მონაწილეობს როგორც საერთაშორისო, ისე ადგილობრივ გამოფენებსა და პროექტებში. მიუხედავად ამისა, მის შემოქმედებაში ცენტრალური ადგილი უკავია პერსონალურ პროექტებს, რომლებიც გამოირჩევა მკაფიოდ იდენტიფიცირებადი და უნიკალური მხატვრული ენით. მის ყველაზე ცნობილ ნამუშევრებს შორისაა: რატომ ამოდის ჩემს თავზე ბალახი; ერთი წუთი საკმარისია, რომ დაინახო მთელი ცხოვრება; კავკასიონი ფიქრობდა ჩემზე; და თუ დაგჭირდება, გემებიც ჩერდებიან და სხვა. ამ ნამუშევრებში ისმის ქალების ხმა, რაც კიდევ უფრო ამძაფრებს ვიზუალური ნარატივის ემოციურ და შინაარსობრივ სიღრმეს. 

 საქართველოს ეროვნულ გალერეაში 2024 წელს გამართული გამოფენა - და მერე მან თქვა, ალბათ - წარმოადგენდა ინტენსიურ მხატვრულ კვლევას, რომლის კონცეპტუალური ჩარჩო თავად ავტორის მიერ იყო ფორმულირებული:

„ამ ისტორიას ვუძღვნი ხეებს, რომლებიც ვიცი, რომ დაფრინავენ, ხიდებსა და ლაბირინთებს, რომლებსაც ვიცი, რომ ავაშენებ, ზღაპრებს, რომლებსაც ვიცი, რომ დავიჯერებ, და ზარებს, რომლებსაც, ალბათ, გავიგონებ.“

ეს განაცხადი ნათლად გამოხატავს ჩერქეზიშვილის ხელოვნების საფუძვლად დადებულ იდეასა და კონსტრუქციულ პრინციპს. გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო 28 ფერწერული ნამუშევარი, ასევე ინსტალაცია ხეებმა იციან მხარში დგომა, რომელიც მნიშვნელოვნად აძლიერებდა გამოფენის კონცეპტუალურ შრეებს.

სოფიო ჩერქეზიშვილი გამორჩეული ქართველი მხატვარია, რომლის ნამუშევართა ტრადიციული სტილური კლასიფიკაცია რთულია. იგი ორგანულად აერთიანებს კლასიკურ და ექსპერიმენტულ ელემენტებს, ქმნის რა მდიდარ და მრავალშრიან ვიზუალურ ნარატივებს. მის ხელოვნებაში იკვეთება სიურრეალიზმის, სიმბოლიზმისა და ფიგურატიული ხელოვნების ნიშნები.

მხატვარი გამოგონილი „სხვა მე“-ს მეშვეობითა და ქალთა ფიგურების სისტემური ტირაჟირებით ავითარებს საკუთარ ესთეტიკურ ფორმებსა და კონცეპტუალურ გზავნილებს. ამასთან, მისი შემოქმედება ეფუძნება მსოფლიო კულტურულ გამოცდილებებს. ჩერქეზიშვილის ნამუშევრები გამოირჩევა თამამი, ლოკალური ფერებით, მინიმალისტური, ხშირად შეგნებულად პრიმიტივიზებული ფორმებითა და ხაზებით. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება თვალთმეტყველებას, როგორც ემოციური კომუნიკაციის მთავარ ინსტრუმენტს, რომლის მეშვეობითაც მყარდება ინტიმური კავშირი მაყურებელთან. ტექსტი მის კომპოზიციებში განუყოფელი ელემენტია და აძლიერებს ნამუშევართა ემოციურ ზემოქმედებას.

სოფიო ჩერქეზიშვილის ხელოვნება გამოირჩევა მკაფიო სოციალური ორიენტაციით. ქალები მის შემოქმედებაში ცენტრალურ ფიგურებად გვევლინებიან და ასახავენ თანამედროვე ქართული საზოგადოების ტრანსფორმაციას. მხატვარი იკვლევს იდენტობის, სიყვარულის, შიშისა და ვნების ეგზისტენციურ თემებს, სადაც თავისუფალი ნება აღიქმება როგორც მეტაფიზიკური და სულიერი ფენომენი. იგი მუდმივად უბრუნდება უკვე განცდილსა და აღქმულ გამოცდილებებს, რათა აქციოს ისინი რეფლექსიისა და გააზრების ობიექტად.

Sophia Cherkezishvili was born in 1971. In 1990, she graduated from the Iakob Nikoladze Art School in Tbilisi, followed by her studies at the Tbilisi State Academy of Arts, which she completed in 1994. She was among the first Georgian artists to pursue education in the West after the collapse of the Soviet Union. From 1994 to 1998, she studied at the Gerrit Rietveld Academy in Amsterdam, the Netherlands, where the foundations of her professional and conceptual artistic vision were formed.

After returning to Georgia, Cherkezishvili became actively engaged in the country’s contemporary art scene while continuing her pedagogical career. She taught at the Iakob Nikoladze Art School from 1999 to 2006 and later at the Faculty of Fine Arts of the Tbilisi State Academy of Arts between 2010 and 2018. Since 2006, she has been a Professor of Audiovisual and Media Arts at GIPA.

Since 2000, Sopho Cherkezishvili has participated extensively in both international and local exhibitions and projects. Nevertheless, her artistic practice is primarily centered on personal projects distinguished by a clearly identifiable and unique visual language. Among her most notable works are Why Does Grass Grow on My Head; One Minute Is Enough to See an Entire Life; The Caucasus Was Thinking of Me; And If You Need It, Even Ships Will Stop, among others. These works appear to carry an audible female voice, deepening the emotional and semantic layers of their visual narratives.

Her exhibition And Then She Said, Perhaps, held at the Georgian National Gallery in 2024, constituted an intensive artistic inquiry. Its conceptual framework was articulated by the artist herself:

“I dedicate this story to trees that I know can fly, to bridges and labyrinths that I know I will build, to fairy tales that I know I will believe in, and to bells that I will probably hear.”

This statement encapsulates the core idea and constructive principle underlying her artistic practice. The exhibition featured 28 paintings alongside the installation Trees Know How to Stand by Each Other, which significantly reinforced the project’s conceptual layers.

Sopho Cherkezishvili is a distinctive Georgian artist whose work resists conventional stylistic classification. She seamlessly integrates classical and experimental elements, producing rich and multilayered visual narratives. Her art incorporates aspects of Surrealism, Symbolism, and figurative traditions.

Through the use of an invented “alter ego” and the systematic repetition of female figures, the artist articulates her aesthetic forms and conceptual messages. Her practice draws upon a wide range of cultural references. Cherkezishvili’s works are characterized by bold, local colors, minimalist and often deliberately primitivized forms and lines. Particular emphasis is placed on the gaze as a carrier of emotional expression, establishing an intimate connection with the viewer. Text functions as an integral component of her compositions, intensifying their emotional impact.

მოგზაურის ჩანაწერები : როკო ირემაშვილის სახელოსნოში / Reiseaufzeichnungen : Ein Besuch im Atelier von Roсko Iremashvili

 

Reiseaufzeichnungen : Ein Besuch im Atelier von Roсko Iremashvili 

Autor: Alexander Aßfalg Tiflis, März 2025

 

Mein Besuch in Georgien galt diesmal nicht primär den historischen Denkmälern, sondern der Beobachtung jener zeitgenössischen Prozesse, die das heutige Gesicht des Landes prägen. Als Verwandter von Julius Asphalg verstehe ich diese Reise auch als Fortführung einer persönlichen Geschichte: Mich interessierte der Prozess, wie sich das kulturelle Gedächtnis in die moderne Realität transformiert. Meine erste Begegnung mit dem Werk von Roсko Iremashvili fand in der Nationalgalerie von Tiflis statt. Seine Skulptur „David“, platziert in unmittelbarer Nähe zur Pirosmani-Dauerausstellung, hinterließ bei mir einen bleibenden Eindruck. Es war ein tiefgreifender Kontrast: Die stoische Statik Pirosmanis gegenüber Iremashvilis dynamischem, analytischem Blick. Dieser objektive Antagonismus gab den Anstoß, den Künstler persönlich aufzusuchen, der die Gegenwart so unmissverständlich thematisiert.

Beim Betreten von Iremashvilis Atelier fällt sofort die methodische Organisation auf, die unverkennbar auf seine Ausbildung an der Staatlichen Akademie der Bildenden Künste Stuttgart hinweist. Hier gibt es kein kreatives Chaos; jedes Objekt und jedes Material folgt einer zweckgebundenen Logik. Seine Handschrift ist von einer analytischen Herangehensweise geprägt. In seinen Arbeiten sind Gegenstände nie bloßes Dekor – sie fungieren als Träger sozialer und politischer Diskurse. Ob es der mühsame Alltag der Bergarbeiter aus Tschiatura (einem bedeutenden Mangan-Industriezentrum Georgiens, das für seine prekären Arbeitsbedingungen und postsowjetische Ästhetik bekannt ist) oder die Dekonstruktion antiker Mythen ist  - Roсko übersetzt diese Themen in eine Sprache, in der Sentimentalität durch Präzision und eine oft ironische Distanz ersetzt wird. Besonders eindringlich blieb mir die Metapher „Kerosin unter der Haut“ in Erinnerung – eine kompromisslos ehrliche Artikulation von Ressourcenabhängigkeit, Opferbereitschaft und dem existenziellen Überlebenskampf.

Das Atelier ist ein intellektueller Raum, in dem die historischen Schichten von Tiflis auf rationale Kritik treffen. Iremashvili legt die Widersprüchlichkeit der Welt offen und zwingt den Betrachter zur Selbstreflexion aus einer Außenperspektive. Für mich war dieser Besuch die Begegnung mit einem Geist, der nicht gefallen oder emotional manipulieren will, sondern eine systemische Sichtweise darauf bietet, wie das Individuum unter historischem und sozialem Druck existiert. Iremashvilis Werk ist ein intellektuell aufrichtiges Produkt, das lokale Rahmen sprengt und globale Fragen adressiert.

მოგზაურის ჩანაწერები : როკო ირემაშვილის სახელოსნოში

ავტორი ალექსანდრე ასფალგი

თბილისი, მარტი, 2025

 

საქართველოში ჩემი მოგზაურობის მიზანი ამჯერად არა მხოლოდ ისტორიული ძეგლების დათვალიერება, არამედ იმ თანამედროვე პროცესებზე დაკვირვება იყო, რომლებიც ქვეყნის დღევანდელ სახეს განსაზღვრავენ. როგორც იულიუს ასფალგის ნათესავისთვის, ჩემთვის ეს ვიზიტი გარკვეულწილად პირადი ისტორიის გაგრძელებაა: მაინტერესებდა, როგორ ტრანსფორმირდება წარსულის მეხსიერება თანამედროვე რეალობაში. ჩემი პირველი შეხება როკო ირემაშვილის შემოქმედებასთან თბილისში - ეროვნულ გალერეაში შედგა. იქ ნანახმა სკულპტურამ "დავითი", რომელიც ნიკო ფიროსმანის ექსპოზიციის გვერდით იდგა, ჩემზე სერიოზული შთაბეჭდილება მოახდინა. ეს იყო მკაფიო კონტრასტი: ფიროსმანის სიმშვიდე და სტატიკურობა ირემაშვილის დინამიკური და კრიტიკული ხედვის პირისპირ. სწორედ ამ ობიექტურმა დაპირისპირებამ მიბიძგა, პირადად გამეცნო ადამიანი, რომელიც ასე პირდაპირ საუბრობს დღევანდელობაზე.

ირემაშვილის სახელოსნოში ვიზიტისას პირველი, რაც თვალში მხვდება, არის მუშაობის მეთოდოლოგია და ორგანიზებულობა, რაც აშკარად მიუთითებს მის გერმანულ გამოცდილებაზე შტუტგარტის ხელოვნების აკადემიაში. აქ არ არის ქაოსი; ყოველი ნივთი და მასალა კონკრეტულ ამოცანას ემსახურება. მისი ხელწერა გამოირჩევა ანალიტიკური მიდგომით. მის ნამუშევრებში საგნები მხოლოდ დეკორაცია არ არის - ისინი სოციალური თუ პოლიტიკური შინაარსის მატარებლები არიან. იქნება ეს ჭიათურელი მუშების ყოველდღიურობა თუ ძველი მითების ახლებური გააზრება, როკო ყველაფერს თარგმნის ენაზე, სადაც ემოცია ჩანაცვლებულია ზუსტი და ხშირად ირონიული ხედვით. განსაკუთრებით დამამახსოვრდა მეტაფორა "ნავთი კანქვეშ" - ეს არის რესურსის, მსხვერპლისა და გადარჩენისთვის ბრძოლის ძალიან მძაფრი და პატიოსანი ფორმულირება.

სახელოსნო თავად არის ერთგვარი ინტელექტუალური სივრცე, სადაც თბილისის ისტორიული ფენები ხვდება რაციონალურ კრიტიკას. ირემაშვილი სამყაროს წინააღმდეგობრიობას აშიშვლებს და მნახველს აიძულებს, გვერდიდან შეხედოს საკუთარ თავს. 

ჩემთვის ეს ვიზიტი იყო შეხვედრა ადამიანთან, რომელიც არ ცდილობს თავის მოწონებას ან ემოციებით მანიპულირებას, არამედ გვთავაზობს სისტემურ ხედვას იმაზე, თუ როგორ ცხოვრობს ადამიანი ისტორიულ და სოციალურ წნეხში. ირემაშვილის შემოქმედება არის ინტელექტუალური პროდუქტი, რომელიც სცილდება ლოკალურ ჩარჩოებს და პასუხობს გლობალურ კითხვებს.

Travel Notes : A Visit to Roсko Iremashvili’s Studio

Author: Alexander Asphalg Tbilisi, March 2025

 

My visit to Georgia this time was focused not merely on historical landmarks, but on observing the contemporary processes that define the country’s current identity. As a relative of Julius Asphalg, I view this visit as a continuation of a personal narrative: I was keen to see how the memory of the past is transformed within modern reality. My first encounter with Roсko Iremashvili’s work occurred at the National Gallery in Tbilisi. His sculpture "David," displayed alongside the works of Niko Pirosmani, made a significant impact on me. It presented a stark contrast: Pirosmani’s tranquility and static presence versus Iremashvili’s dynamic and critical vision. This objective juxtaposition prompted me to personally meet the artist who addresses the present so directly.

Upon visiting Iremashvili’s studio, the first thing that strikes one is the methodical organization, clearly reflecting his experience at the State Academy of Art and Design in Stuttgart. There is no chaos here; every object and material serves a specific task. His style is defined by an analytical approach. In his works, objects are never mere decorations-they are carriers of social and political meaning. Whether depicting the daily lives of Chiatura miners (an industrial manganese mining town in Georgia, iconic for its harsh labor conditions and decaying post-Soviet infrastructure) or offering a fresh take on ancient myths, Roсko translates everything into a language where emotion is replaced by a precise and often ironic perspective. I particularly remember the metaphor "Kerosene under the skin"-a very poignant and honest formulation of resource, sacrifice, and the struggle for survival.

The studio itself is an intellectual space where the historical layers of Tbilisi meet rational critique. Iremashvili exposes the contradictions of the world, forcing the viewer to observe themselves from an external vantage point. For me, this visit was an encounter with a person who does not seek to please or manipulate through emotion, but rather offers a systemic view of how humans exist under historical and social pressure. Iremashvili’s work is an intellectually honest product that transcends local frameworks and addresses global questions.